Βιογραφικά Μεροπαίων που θυσιάστηκαν για την πατρίδα την περίοδο 1940 - 1944

Γεωργακόπουλος Μιχαήλ: Ιερέας, που στην περίοδο της κατοχής τον αποκαλούσαν «παπά της Αλλαγής». Ως εκπρόσωπος του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, διενεργούσε ελέγχους στα μέσα μεταφοράς στην περιοχή. Εκτελέστηκε από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής και τους συνεργάτες τους, στις 2 Μαΐου 1944.

Γεωργιόπουλος Παναγιώτης του Βασιλείου: Γεννήθηκε το 1910. Υπηρετούσε στρατιώτης στο 30ό Σ.Π. Πέθανε στο Τομόρι, στις 20 Δεκεμβρίου 1940.

Γυφτάκης Θεόδωρος του Θεοχάρη: Γεννήθηκε το 1926. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στην Καισαριανή , στις 27 Νοεμβρίου 1943.

Δημητρακόπουλος Δημήτριος: Εκτελέστηκε στις 17 Μαίου 1944.

Δημητρόπουλος Δημήτριος: Γεννήθηκε το 1916. Εκτελέστηκε από συνεργάτες των Γερμανών στις 17 Μαίου 1944.

Ηλιόπουλος Σταύρος του Παναγιώτη. Γεννήθηκε το 1910. Υπηρετούσε στρατιώτης στο 30ό Σ.Π. Φονεύθηκε στο Ντομπρένι, βορειοδυτικά της Μοσχοπόλεως, στις 24 Ιανουαρίου 1941.

Λυμπερόπουλος Παναγιώτης. Γεννήθηκε το 1909 και ήταν ξενοδόχος στο επάγγελμα. Εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στο Στρατόπεδο του 9ου Συντάγματος Πεζικού Καλαμάτας, στις 8 Φεβρουαρίου 1944.

Μπαλτουμάς Αλέξανδρος του Ιωάννη: Γεννήθηκε το 1916. Υπηρετούσε στρατιώτης στο 16ο Σ.Π. Πέθανε στο Σ3 Στρατιωτικό Νοσοκομείο Διακομιδής Ιωαννίνων, στις 22 Δεκεμβρίου 1940.

Μπαρδόπουλος Ιωάννης του Περικλή: Γεννήθηκε το 1918. Πέθανε στο Γ’ Πεδινό Χειρουργείο, στις 17 Δεκεμβρίου 1940.

Νιάρχος Απόστολος του Νικήτα: Γεννήθηκε το 1911. Υπηρετούσε στρατιώτης στο 65ο Σ.Π. Πέθανε στις 27 Φεβρουαρίου 1941 στο ΧΙΙβ Ορεινό Χειρουργείο.

Παπαδόπουλος Γεώργιος ή Μπαραμπούτης: Εκτελέστηκε από τα Ιταλικά στρατεύματα κατοχής στις 20 Φεβρουαρίου 1943, στον οδικό άξονα Οιχαλίας – Μερόπης, σε αντίποινα, γιατί στις 17 Φεβρουαρίου 1943, ο Όθωνας Δριβαλιάρης και ο Παναγιώτης Κούτρης συγκρούστηκαν με ιταλική περίπολο.

Παπαδόπουλος Ιωάννης του Κωνσταντίνου: Γεννήθηκε το 1910. Υπηρετούσε στρατιώτης στο 1ο Σ.Π. Πέθανε στις 2 Μαρτίου 1941, στο στρατιωτικό Νοσοκομείο Αγρινίου.

Τζαμουράνης Ηλίας: Γεννήθηκε το 1914. Είχε σπουδάσει νομικά και είχε μείνει ανάπηρος από την περίοδο του ελληνοϊταλικού πολέμου. Έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση με το ΕΑΜ. Συνελήφθη έξω από το ιταλικό στρατοδικείο, φυλακίστηκε στις φυλακές Χαντζηκώστα και εκτελέστηκε στις 27 Νοεμβρίου 1943, στο Γουδί, πάνω στο αναπηρικό του καροτσάκι.

Χρυσοσπάθης Γεώργιος. Συνελήφθη από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής στις 19 Φεβρουαρίου 1943, σε αντίποινα για το επεισόδιο της Οιχαλίας και οδηγήθηκε στο στρατόπεδο της Λάρισας. Πέθανε από τις κακουχίες.

Παρά την γενικότητα του όρου "Μεσσηνιακός", στην πραγματικότητα ο πόλεμος (τουλάχιστον στην πρώτη του φάση) αφορούσε το Μεσσηνιακό κράτος της αρχαίας Στενυκλάρου. Η Στενύκλαρος βρισκόταν στην έκταση που καταλαμβάνει σήμερα ο δήμος Οιχαλίας και μεταξύ των κωμοπόλεων του Μελιγαλά και του Διαβολιτσίου. Τα πεδία των πολεμικών συγκρούσεων ήταν εκεί που σήμερα βρίσκονται τα χωριά Μερόπη και Οιχαλία. Η συγλονιστηκότερη μάχη ανάμεσα στους εισβολείς Σπαρτιάτες και τους αμυνομένους Μεσσήνιους έγινε στην τοποθεσία "κάπρου σήμα". Η τοποθεσία αυτή βρισκόταν εκεί που είναι σήμερα ο συνοικισμός Τσαούση του χωριού Μερόπη[1].
Ο Μεσσηνιακός πόλεμος (743-724 π.Χ.) ξεκίνησε από μια ασήμαντη αφορμή, που πίσω απ' αυτήν οι Σπαρτιάτες προσπάθησαν να καλύψουν τις πραγματικές αιτίες των επιθετικών τους ενεργειών, τη λυσσαλέα τους επεκτατική βουλιμία δηλαδή και την δίψα τους για εξουσία, εφόσον στόχος τους ήταν να καταστήσουν τους Μεσσήνιους είλωτες. Αν αναλογιστούμε ότι δικτάτορες ολοκληρωτικών καθεστώτων, όπως ο Μουσολίνι και ο Χίτλερ, είχαν ως πρότυπο και πηγή έμπνευσης την αρχαία Σπάρτη, μπορούμε ευκολότερα να αντιληφθούμε τα αίτια της εισβολής των Λακεδαιμόνιων στη Μεσσηνία.
Οι Λακεδαιμόνιοι με τη βοήθεια Κορινθίων και μισθοφόρων τοξοτών από την Κρήτη επιχείρησαν εισβολές κατά της Μεσσηνίας. Παραστατική εικόνα της σύγκρουσης των αντιπάλων έχει καταγράψει ο Παυσανίας ως εξής: «Μόλις οι αρχηγοί των αντιπάλων έδωσαν το σύνθημα, οι Μεσσήνιοι όρμησαν τρέχοντας κατά των Λακεδαιμόνιων, χωρίς να λογαριάζουν τη ζωή τους, σαν άνθρωποι που μέσα στην αγανάκτησή τους επιθυμούσαν τον θάνατο. Έσπευδε καθένας να αρχίσει αυτός πρώτος τη μάχη». Σε μια από τις φονικές μάχες που έγιναν στον Πρώτο Μεσσηνιακό Πόλεμο, καταγράφεται η διάλυση του στρατού των Λακεδαιμόνιων Οι απώλειές τους ήταν τόσο μεγάλες, ώστε επιτράπηκε στις χήρες γυναίκες και στα κορίτσια της Σπάρτης να συνευρεθούν με Περίοικους και Είλωτες ώστε να δημιουργήσουν νέο στρατό[2].
Αριστομένης
Θρυλικός βασιλέας των Μεσσηνίων (685 - 668 π.Χ.), πρωταγωνιστής του Β' Μεσσηνιακού Πολέμου. Στον πόλεμο αυτό, που ήταν μια επανάσταση των σκλαβωμένων Μεσσηνίων εναντίον των κατακτητών Σπαρτιατών, οργάνωσε ομάδες που, κυρίως τη νύχτα, έκαναν αιφνιδιασμούς, λεηλασίες και καταστροφές των καλλιεργημένων εκτάσεων. Ο Αριστομένης κατόρθωσε, σε μία επιχείρησή του, να φτάσει μέχρι τη Σπάρτη, όπου αφιέρωσε στη Χαλκίοικο Αθηνά μία ασπίδα με την επιγραφή "Ο Αριστομένης από τα λάφυρα των Λακεδαιμόνιων". Οι Σπαρτιάτες έχασαν το ηθικό τους, αλλά τους το αναπτέρωσε ο ποιητής Τυρταίος, που τους τον έστειλαν οι Αθηναίοι όταν οι Σπαρτιάτες τους εκλειπαρούσαν για βοήθεια.
Στο Γυμνάσιο της Μεσσήνης είδε και περιέγραψε ο Παυσανίας (4.32.3-6) το «μνήμα» του Αριστομένη, που περιείχε τα οστά του, τα μεταφερμένα από τη Ρόδο.
Τα θρυλικά και παράτολμα ενίοτε κατορθώματα του Αριστομένη και οι νικηφόρες μάχες του ενάντια στους Σπαρτιάτες είχαν πάρει μυθικές διαστάσεις, απαγγέλλονταν ως έπος, ως δημοτικό τραγούδι κυρίως από τις Μεσσήνιες γυναίκες, όταν ο ήρωας ήταν ακόμη ζωντανός, όπως μας πληροφορεί ο Παυσανίας. Το έπος άδονταν στη Μεσσηνία για πολλούς αιώνες. Οι Μεσσήνιοι, άδοντας τα κατορθώματα του εθνικού τους ήρωα και συντηρώντας ταυτόχρονα τις λατρείες τοπικών ηρώων, ασκούσαν αντίσταση. Ήταν μια μορφή αντίστασης, καθώς επενεργούσε διαβρωτικά ενάντια στο εξουσιαστικό σπαρτιατικό καθεστώς και συνέβαλλε ταυτόχρονα στη διαμόρφωση μιας μεσσηνιακής εθνικής ταυτότητας. Ήταν μια μορφή «μακράς επανάστασης» ή μιας «πολιτισμικής αντίστασης». Ο Παυσανίας (4.16.6-7) άκουσε να απαγγέλλουν ακόμη στις μέρες του το επικό αυτό ποίημα και διέσωσε μάλιστα δύο στίχους του, έναν εξάμετρο και έναν πεντάμετρο. Μέσα από την «Αριστομενιάδα» πρόβαλλε η μορφή του Μεσσήνιου ήρωα, επαινούνταν οι αρετές του, η μεγαλοφροσύνη και το απίστευτο θάρρος του. Θα πρέπει να περιγράφονταν ακόμη σε αυτό η θαυμαστή σωτηρία του από τον Καιάδα, που ισοδυναμούσε με επιστροφή από τον Άδη, η θυσία εκατομφονίων στον Ιθωμάτα Δία (Παυσανίας 4.18.4-19.3), η πτώση της Είρας και η προδοσία του Αριστοκράτη, η κατάχωση της «παρακαταθήκης» στην Ιθώμη, καθώς και άλλες περιπέτειές του, όπου γυναίκες έπαιζαν πρωτεύοντα ρόλο. Η πιο ενδιαφέρουσα είναι η ιστορία με τη Σπαρτιάτισσα Αρχιδάμεια, ιέρεια της Δήμητρος στο ιερό της Αίγιλας στη Λακωνική, η οποία τον ελευθέρωσε από την αιχμαλωσία όχι για χρήματα, αλλά γιατί ήταν ερωτευμένη από καιρό μαζί του (Παυσανίας4.17.1). Ο Αριστομένης είχε επανειλημμένα ταπεινώσει τους Σπαρτιάτες, υποβάλλοντας σε δοκιμασία την πολεμική τους αρετή, και είχε αμαυρώσει τη φήμη τους ως ανίκητων πολεμιστών. Η θέση του τάφου-ηρώου του Αριστομένη μέσα στο Γυμνάσιο της Μεσσήνης και ο χάλκινος ανδριάντας του στο Στάδιο παραδειγμάτιζε τους εφήβους, θυμίζοντάς τους μεταξύ άλλων το ηρωικό μεσσηνιακό παρελθόν και τονίζοντας την αντίθεση προς τον αιώνιο αντίπαλο, τη Σπάρτη[3].

[1]Ancient Sparta : a re-examination of the evidence Kathleen Mary Tyrer Chrimes
[2]Θεωρώντας ότι η αγάπη για την οικογένεια δεν πρέπει να ξεπερνά την αγάπη για την πατρίδα , οι Σπαρτιάτες μοιράζονταν τις γυναίκες τους με σκοπό την γέννηση υγιών και δυνατών παιδιών που δεν ανήκαν στους γονείς τους , αλλά ήταν κοινό κτήμα της πόλης . Ξεχωριστής σημασίας ήταν το έθιμο της «πολυανδρίας» των Σπαρτιατισσών. Σύμφωνα με το έθιμο αυτό τρεις, τέσσερις ή και περισσότεροι άνδρες μπορούσαν να μοιράζονται μία γυναίκα. Ένας ηλικιωμένος άνδρας μιας γυναίκας μπορούσε εύκολα ν’ αποκτήσει παιδιά μ’ έναν όμορφο και ηθικό νέο που συμπαθούσε και ο οποίος θα της έδινε το σπόρο και το αίμα της γενιάς των καλών. "Πλούταρχος, Λυκούργος"
[3]"ΑΡΧΑΙΑ ΜΕΣΣΗΝΗ" Του Πέτρου Θέμελη καθηγητή Κλασικής Αρχαιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης

Δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι το σπίτι στην Μερόπη, και γενικά το Μεσσηνιακό σπίτι, είχε ιδιαίτερη και αξιόλογη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία. Ήταν ένα απλό παραλληλεπίπεδο οικοδόμημα, ισόγειο ή ανώγειο, είτε πλαγιαστό σαν κιβώτιο (μεγαλύτερη η διάσταση του μήκους) είτε όρθιο (μεγαλύτερη η διάσταση του ύψους) που είχε από τη μια πλευρά τη σκάλα και το χαγιάτι και στις άλλες πλευρές μπαλκόνια.
Ως το 1900 περίπου, τα πιο πολλά σπίτια στην Μερόπη ήταν ισόγεια ή με 3 – 4 σκαλοπάτια. Ελάχιστα ήταν
τότε τα ανώγεια, που και αυτά το ισόγειο το είχαν σαν χώρο αποθήκης: κρασιά, λάδια, σταφίδες, σύκα, γεωργικά εργαλεία κ.λπ. Τα ισόγεια σπίτια εσωτερικά είχαν: μια μεγάλη σάλα, ένα δωμάτιο ύπνου, μια σοφίτα και μερικά είχαν και «γωνιά», δηλαδή τζάκι. Λέμε μερικά μόνο είχαν γωνιά, γιατί τα σπίτια αυτά ήταν μικρά και στενόχωρα και δεν είχαν μέρος για « γωνιά». Γι' αυτό από πολύ παλιά υπήρχε το «παράσπιτο», ένα μικρό σπιτάκι, όπου στεγαζόταν η «γωνιά» και στις περισσότερες περιπτώσεις χρησιμοποιούνταν για μαγείρεμα, τραπεζαρία, κουζινική λάτρα, καθημερινό και βραδινό κουβεντολόγι μπροστά στην αναμμένη φωτιά.
Το εσωτερικό αυτών των σπιτιών ήταν άλλοτε περισσότερο κι άλλοτε λιγότερο περιποιημένο. Άλλοτε πατωμένο και άλλοτε όχι. Στη σάλα υπήρχε απαραίτητα και κρεβάτι, μεγάλο ή μικρό, ένα ή και δύο, και στη μέση ένα μεγάλο στρογγυλό ή τετράγωνο τραπέζι για τους ξένους. Πολλές φορές συνέβαινε να μην υπάρχει άλλος χώρος, πλην της αποθήκης με το κρασί, το λάδι, το παστό κ.λπ.
Κατά το 1900 περίπου ή και λίγο νωρίτερα φτιάχτηκαν τα πρώτα ανώγεια σπίτια με φάτσα προς το νοτιά συνήθως, αλλά δεν ήταν πολύ ψηλά. Είχαν εξωτερικά μια πέτρινη σκάλα που οδηγούσε σε ένα μεγάλο χαγιάτι, και κάλυπτε όλη την πλευρά του μήκους προς το νότο. Το χαγιάτι ήταν κεραμοσκεπασμένο και ελαφρά γυρτό (επικλινές), στηριζόταν δε σε τρία ή τέσσερα χοντρά καδρόνια - κυπαρίσσια που έφταναν ως κάτω στο χώμα. Το χαγιάτι, στο ύψος του εσωτερικού πατώματος, είχε ωραίο ξύλινο πάτωμα που γύρω - γύρω ήταν φραγμένο με ξύλινα πηχάκια. Δηλαδή το χαγιάτι ήταν ένα ξύλινο υπόστεγο, όπου υπήρχε ο νιπτήρας για το πρωινό πλύσιμο, κρεβάτι για τον καλοκαιρινό ύπνο και μερικές φορές και τραπέζι για μεσημβρινό ή και βραδινό φαγητό.
Εσωτερικά το σπίτι αυτό είχε τη σάλα, ένα ή και δύο δωμάτια, τη γωνιά ή το τζάκι, κάποιο διάδρομο ή και κανένα άλλο μικρό χώρο. Στο ισόγειο αυτού του σπιτιού έμπαινε κανείς κάτω από το χαγιάτι, την «εμπατή», και ήταν όλο αδιαίρετο ή το πολύ σε δύο μόνο χώρους. Εκεί ήταν τα βαρέλια με το κρασί, οι ζάρες με το λάδι, ο αργαλειός, τα κιούπια, τα εργαλεία κ.λπ..
Αυτός ο τύπος του σπιτιού ήταν ο μόνος που μπορούμε να πούμε ότι είχε αρχιτεκτονικήφυσιογνωμία και ήταν σπίτια καλών νοικοκυραίων συνήθως. Γι' αυτό άλλωστε έλεγαν ότι αυτός «είναι από τζάκι», γιατί το σπίτι του ήταν πλούσιο και είχε τζάκι.
Μετά το 1900 τα σπίτια άρχισαν να ψηλώνουν και να γίνονται πιο ωραία ίσως, αλλά αρχιτεκτονικά ήταν όρθια κουτιά, με σκάλα εξωτερική συνήθως ή και εσωτερική. Τα στόλιζαν βέβαια αυτά τα σπίτια ένα ή δύο ή και τρία ωραία μπαλκόνια, ανάλογα με την θέση τους.
Όλα τα σπίτια, και τα παλιά και τα καινούργια και τα ισόγεια και τα ανώγεια, είχαν όπως είδαμε και το πάρασπιτό τους και όλα απαραίτητα και το φούρνο τους. Πολλοί είχαν και αποθήκη για τα σανά και τα ειδικά άχυρα και μερικά ειδικό στάβλο για τα ζώα. Μερικά ακόμη είχαν ωραίες πλακοστρωμένες αυλές με κληματαριές, με μουριές και το γραφικό πηγάδι τους.