Meropitopik

Όταν προ ημερών ξεκινούσαμε μια ιστορική έρευνα για τα άγνωστα αρχαιολογικά ευρήματα του τόπου μας, δεν μπορούσαμε να φανταστούμε ότι η έρευνα αυτή εκτός από ιστορικό πλαίσιο θα αποκτούσε και αυτό της επικαιρότητας! Γνωρίζοντας ότι κάποτε, κάπου στο χωριό Φίλια, βρέθηκαν αρχαία ψηφιδωτά δάπεδα, αναζητήσαμε να μάθουμε περισσότερα στοιχεία. Ανατρέχοντας στις εφημερίδες και στα δημοσιεύματα της εποχής, 110 χρόνια πριν, μπορέσαμε να βρούμε πλήθος δημοσιευμάτων που αφορούσαν το χρονικό της ανακάλυψης των αρχαιοτήτων. Παραθέτουμε αμέσως παρακάτω ένα χαρακτηριστικό δημοσίευμα της εβδομαδιαίας εφημερίδας "ΤΟ ΑΣΤΥ" στις 05/06/1900: «Η αρχαία Ανδανία. Πώς ευρέθη το ψηφιδωτόν. (Εκτάκτου ανταποκριτού μας) ΔΙΑΒΟΛΙΤΣΙ 1 Ιουνίου. Το όντως σπουδαιότατον υπό αρχαιολογικήν έποψιν εν Φίλια ψηφιδωτόν ανεκαλύφθη κατ’ αρχάς υπό του ιδιοκτήτου Δημ. Κρομμύδα, όστις πάραυτα ανήγγειλε τούτο προς τον εν Διαβολιτσίω σχολάρχην κ. Παναγ. Οικονομίδην. Την επιούσαν ο κ. σχολάρχης μετά των ελληνοδιδασκ...

Η Βραχο-Παναΐτσα, βρίσκεται 500 μ. κάτω και βόρεια του φράγκικου κάστρου Μίλα σκαρφαλωμένη στην αριστερή όχθη του ποταμού Ξάστερου (Λευκασία) μέσα σε ένα θαυμάσιο τοπίο από πλούσια βλάστηση με πανύψηλα πλατάνια, ιτιές και κυπαρίσσια, λίμνες και νερόμυλους. Λένε, πως η βραχώδης από πωρί όχθη του ποταμού, με περίεργα σχέδια και σταλακτίτες, σχηματίστηκε, χιλιάδες τώρα χρόνια, από τα άφθονα νερά της «Ξερόβρυσης». Στο βράχο αυτό έχει σχηματισθεί μια μικρή φυσική σπηλιά με σταλακτίτες που έχουν καταστραφεί κατά τη διαμόρφωσή της σε ναό. Το εσωτερικό του ναού είναι 4Χ4 μ., και με 3 μ. ύψος. Πάνω από την αγία τράπεζα, που έχει λαξευτεί για τον σκοπό αυτό, στην ανατολική πλευρά της σπηλιάς, υπάρχει τριγωνική κόγχη 1,50Χ1 μ. της οποίας οι πλευρές έχουν λειανθεί και ιστορηθεί με βυζαντινές αγιογραφίες, αλλά δε διακρίνονται μορφές γιατί τις κατέστρεψε η «εξωραϊστική» μανία χριστιανών με ασβέστη. Σώζεται καλά μόνο το ένα από τα δύο ειλητάρια των αγιογραφιών, ενώ το άλλο, όταν καθαριστούν ...

Ήδη από το 1899 ο σπουδαίος Μεσσήνιος καθηγητής Αρχαιολογίας και πατέρας της Λαογραφίας, Νικόλαος Πολίτης, είχε αποστείλει επιστολή στο δήμαρχο Οιχαλίας με θέμα: «Η ονομασία των χωρίων Οιχαλίας», στην οποία προέτρεπε την αντικατάσταση των ονομάτων των οικισμών και χωριών του δήμου που δεν έφεραν ελληνικά ονόματα, με ονομασίες που παραπέμπουν στην αρχαία ιστορία του τόπου τους. Η επιστολή αυτή ήταν εξαιρετικής σημασίας όχι μόνο για τον δήμο Οιχαλίας αλλά και για την Ελλάδα γενικότερα, αφού η ευαισθητοποίηση του δημοτικού συμβουλίου και το παράδειγμα της απόφασής του να μετονομάσει τα χωριά και τους οικισμούς ακολούθησε ολόκληρη η Πελοπόννησος. Από τον τύπο της εποχής χαρακτηριστικά αναφέρεται: " [...] Μια από τας πρώτας φροντίδας των απελευθερωθέντων Ελλήνων ήτο να μη μείνει όνομα ενθυμίζον τους χρόνους της δουλείας και όπου υπήρχον αρχαία ονόματα λησμονηθέντα υπό τα βαρβαρικά επιθέματα, εξετάφησαν από την λήθην και προσεκολλήθησαν εκ νέου εις τας πόλεις και τας κώμας. [...] τη...

Εκτός από τα γνωστά καστέλια του τόπου μας υπάρχουν κι εκείνα τ' άγνωστα, τα ρημαγμένα απ' τους ανέμους και τις βροχές, που ξεπροβάλλουν άξαφνα με τα σαθρά τειχιά τους εκεί που γυροφέρνεις στ' άδηλα ελληνικά μέρη γυρεύοντας την αγκαλιά της φύσης καθώς και κάθε λογής παλαιότητες. Από σπιτάκια έμορφα καμιναδωμένα, μέχρι μνημεία αλλοτινά και κάστρα μεσαιωνικά. Τέτοιο λησμονημένο πέτρινο κουφάρι είναι και το καστέλι το αβάπτιστο και από αιώνες ορφανεμένο που υψώνεται γιομάτο υπερηφάνεια και θλίψη πλησίον του χωριού «Μήλα» της Μεσσηνίας, θαρρείς σαν όλα τα ξαδέρφια του, τα φράγκικα των σιδεροντυμένων ιπποτάδων κάστρα του Μοριά. Το' χτισε λένε η περιώνυμη πριγκιπέσσα της Πελοποννήσου η Ισαβέλλα Βιλλεαρδουίνα, όταν κονόμησε την περιουσία της από το θαρραλέο πατέρα της «Γυλιάμο τον Μακρυδόντη». Μια άλλη άποψη μα μάλλον ξεπερασμένη λέει πως το καστέλι ανεγέρθη στα μετέπειτα χρόνια από τον «Νικόλαο Ατζαγιόλη» προς υπεράσπιση των εν της Μεσσηνίας κτήσεων του. Όμως η σωστή ...

Η Μερόπη ως πηγή έμπνευσης πάσης φύσεως καλλιτεχνών διατρέχει την Ευρωπαϊκή δημιουργία από την Αναγέννηση ως τις μέρες μας. Εκεί που κάνει όμως περισσότερο αισθητή την παρουσία της είναι στο δράμα και το μελόδραμα. Εδώ θα σταθούμε στον 18ο και 19ο αι. και θα σχολιάσουμε όχι μόνο την Ευρωπαϊκή παραγωγή, αλλά και την Ελληνική και τις μεταφράσεις ευρωπαϊκών έργων. Η Μερόπη αντιστοιχεί στη πλέον σημαντική περίοδο της Μεσσηνίας και, όπως γνωρίζουμε, ήταν σύζυγος του Κρεσφόντη, του πρώτου βασιλιά της Μεσσηνίας μετά την Δωρική κατάκτηση. Ο Κρεσφόντης έλαβε ως μερίδιο την Μεσσηνία την οποία διακαώς επιθυμούσε, μεταχειριζόμενος ένα πονηρό σχέδιο κατά την κλήρωση. Από την Μερόπη ο Κρεσφόντης απέκτησε τρεις γιους. Λίγο αργότερα όμως ο Κρεσφόντης και οι δυο μεγαλύτεροι γιοί του δολοφονήθηκαν από τον Πολυφόντη ο οποίος υποχρέωσε τη Μερόπη να τον παντρευτεί. Η βασίλισσα όμως πρόλαβε να φυγαδεύσει τον μικρότερο γιο της Αίπυτο, ο οποίος τελικά κατάφερε να εκδικηθεί τον θάνατο του πατέρα του και τ...

Οι αναβλύζουσες πηγές της ελληνικής φύσης δεν μπορούσαν παρά να παρατηρηθούν από τους ιστορικούς και τους γιατρούς της αρχαιότητας. Ο Ηρόδοτος παρατηρεί πρώτος τα ιαματικά νερά και συνιστά τη λουτροθεραπεία, ενώ ο Ιπποκράτης μελετά τις δράσεις των θερμών και ψυχρών λουτρών στον ανθρώπινο οργανισμό και καθορίζει τις παθήσεις για τις οποίες ενδείκνυται η χρήση τους, ενώ γίνεται η πρώτη κατάταξη των θερμομεταλλικών νερών ανάλογα με το χρώμα, τη γεύση και την οσμή τους. Στη διάρκεια του Μεσαίωνα, που το πνεύμα υποτάσσεται σε δεισιδαιμονίες και προκαταλήψεις, πλήττεται και η υδροθεραπεία. Αναζωογονείται και πάλι στις αρχές του 16ου αιώνα, οπότε και προσεγγίζεται με επιστημονική μεθοδολογία. Ως ιαματικό χαρακτηρίζεται το νερό που, λόγω των φυσικών ή χημικών του ιδιοτήτων, έχει θεραπευτικές ιδιότητες, που αποδεικνύονται με επιστημονικό τρόπο. Τα ιαματικά νερά χρησιμοποιούνται για λουτροθεραπεία και ποσιμοθεραπεία, ενώ οι ατμοί για αναπνευσιοθεραπεία. Σήμερα στη Μεσσηνία ελάχιστες γνώσε...

Η τρομακτική όψη της αβύσσου κάτω από τα τείχη, η δυσκολία της κατασκευής του, οι συρράξεις που έβαψαν με αίμα τις συμπαγείς πέτρες, η βιαιότητα που κρύφτηκε πίσω από τις βαριές του πόρτες, πυροδότησαν αιώνιους θρύλους που πλανιούνται ακόμα σαν ομίχλη γύρω του. Οι πρωτομάστορες δολοφονήθηκαν μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του για να μην αποκαλυφθούν τα μυστικά του κάστρου και να μη συζητηθούν οι μυστικοί χώροι που ήταν κρυμμένοι οι θησαυροί του. Οι τοίχοι ακόμη ηχούν από τα βογκητά των φυλακισμένων στα μπουντρούμια του. Οι χειροπέδες που τους ακινητοποιούσαν βρίσκονται σφηνωμένες στις υγρές πέτρες. Οι δυσπρόσιτες δαιδαλώδεις σπηλιές του, ολοκληρώνουν το μυστήριο του κάστρου που ξέρει να κρατάει καλά τα μυστικά του… Η παράδοση και η δημοτική ποίηση θέλουν το όνομά του να οφείλεται στην θυσία μιας ωραίας κόρης, που δεν δίστασε να γκρεμιστεί από τα τείχη για να μην πέσει στα χέρια του εχθρού και ατιμαστεί. Η Ιστορία παραδίδει από την άλλη πλευρά πως το κάστρο της Ωριάς έπαιξε πρωτ...

Η άποψη που προπολεμικά υπήρχε στη Περιοχή μας – και όχι μόνο- για τον έρωτα, ήταν ότι ο έρωτας, δεν μπορεί, παρά να έχει έναν και μόνο άνθρωπο ως αντίκρισμα. Πίστευαν ότι «το άλλο μας μισό» στη ζωή, το κατέχει ένας και μοναδικός άνθρωπος κι απέρριπταν ως ανυπόστατα τυχόν καινούρια « άλλα μας μισά». Έτσι, το να ερωτευόταν κάποιος ή κάποια για δεύτερη φορά συνιστούσε μεγάλη ηθική παρέκκλιση, χωρίς λόγια κι ελαφρυντικά. Σύμφωνα με την παράδοση, τη δημοτική ποίηση και τα τραγούδια τους, οι άνθρωποι ερωτεύονταν, λάτρευαν τον ενθουσιασμό της αναζήτησης του άλλου, το πάθος και τη μαγεία, και μισούσαν την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα και την απομυθοποίηση. Ερωτεύονταν για να ζήσουν την αμοιβαιότητα, για να πραγματοποιήσουν το όνειρο τους, για να βιώσουν την αγωνία και το απρόβλεπτο, για να κάνουν τη ζωή τους όμορφα πολύπλοκη. Ήξερε κανείς πως είναι ερωτευμένος, όταν δύο πράγματα τον συνέτριβαν. Η παρουσία του (της) και η απουσία του (της). Όμως τα πράγματα δεν κυλούσαν πάντα ευνοϊκά γι...

Στις εικοσιτρείς του Μάρτη, το πρωί, μαυρίλα πλάκωσε την Καλαμάτα. Τα φουσάτα βουίζανε στους δρόμους της. Μορφές αδρές, με δύο σπιθαμές μουστάκι, σκονισμένες, ιδρωμένες, πεζοί, καβαλλαρέοι, χιλίων ειδών άρματα, μαχαίρια, ξινάρια και κοντάρια, μουλάρια και αραμπάδες, σύμφυρμα πολύχρωμο, π’ αναβράζει από βαθιές και αόριστες μα φοβερές λαχτάρες. Οι γυναίκες φιλεύουνε κρασί τα παλικάρια. Νταούλια και πίπιζες ακούγονται πέρα όπως στα πανηγύρια. Τα τούρκικα σπίτια κατάκλειστα. Φόβος και τρόμος. Αφού μαζώχτηκαν οι καπεταναίοι, έχουνε συμβούλιο την άλλη μέρα με τον Πετρόμπεη στη μέση, σε ένα χριστιανικό σπίτι. Ο Σουλεϊμάν στέλνει το μπουλούκμπαση Χασάν Κοκκίνη. Αυτός κάνει τάχα τον παλικαρά, μπαίνει με το συνηθισμένο τουρκικό αέρα του αφέντη και τους λέει, από μέρος του βοεβόδα: -Ο αγάς σας χαιρετάει και ρωτάει να του πείτε τι πράματα είναι αυτούνα όπου κάνετε και τι κλεφτοδουλειές, όπου μ’ αυτές θα χάσετε το ραγιά του βασιλιά και στην αφεντιά σας ετούτα δε θα βγούνε σε καλό. Ο Νικηταράς έ...

Καθηγητής Ανωτάτης Γεωπονικής Σχολής, ακαδημαϊκός. Γεννήθηκε στη Μερόπη Μεσσηνίας στα 1889. Έλαβε τα εγκύκλια μαθήματά του στο Ά Γυμνάσιο Καλαμάτας και τη Βαρβάκειο Αθηνών, μπήκε κατόπιν διαγωνισμού στη Μονπελλιέ της Γαλλίας περιώνυμη Εθνικής Γεωπονικής Σχολής το 1905. Μετά από λαμπρές σπουδές απεφοίτησε ως αρχηγός (πρώτος από 42 συμφοιτητές) έλαβε δίπλωμα μηχανικού – γεωπόνου κερδίζοντας χρυσό βραβείο του Υπουργείου Γεωργίας της Γαλλίας αλλά και αργυρό της Σχολής του για βράβευση της μελέτης του. Το 1913 ο Β. Κριμπάς, ο οποίος ήταν και αριστούχος πτυχιούχος της Χημείας, και αριστούχος διδάκτωρ της φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, επιτυχόν πρώτος σε διαγωνισμό, διορίσθηκε Νομογεωπόνος Εύβοιας. Αργότερα υπηρέτησε ως Επιθεωρητής Αμπελουργίας, Διευθυντής και Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Γεωργίας. Στα 1930 εξελέγη τακτικός καθηγητής της Αμπελουργίας της Ανωτάτης Γεωπονικής Σχολής. Στα 1937-41 υπηρέτησε και ως τακτικός καθηγητής της Αμπελουργίας της Γεωπονικής κα...

Άγνωστες μαρτυρίες και παραδόσεις για τη συμβολή των χωριών μας στο ξεσηκωμό του Γένους το 1821. Το 1971, ο επιθεωρητής δημοτικής εκπαίδευσης της τότε επαρχίας Μεσσήνης Αριστείδης Ζευγίτης, ανέθεσε σε δασκάλους όλων των χωριών της περιφέρειάς του να καταγράψουν της προφορικές παραδόσεις στο χωριό που υπηρετούσαν, αναφορικά με τη συμβολή τους στον μεγάλο αγώνα του '21. Εμείς, εδώ, επιλέξαμε μέσα από αυτό τον ανεκτίμητο θησαυρό, να δακτυλογραφήσουμε τις μαρτυρίες και παραδόσεις που αφορούν τα χωριά μας στην Άνω Μεσσηνία, να τις δημοσιεύσουμε και να τις διασώσουμε. Αυτό αποτελεί το πρώτο μέρος της δημοσίευσης το οποίο θα ακολουθήσει επόμενο με τις μαρτυρίες για τα υπόλοιπα χωριά. Η μάχη του Λουτρού Του Λάμπρου Θεοδωρόπουλου  δασκάλου Λουτρού Στις 20 Μαρτίου 1821 ο οπλαρχηγός Δημήτριος Παπατσώνης, γόνος της Μεσσηνιακής γης, με τα διαλεχτά παλληκάρια του στο χωριό Λουτρό και στη θέση "Μουρίτσα" έδωσε επί τρεις συνεχείς ώρες σκληρή μάχη με τουρκικό σώμα, όπου του...